Dziecko w wieku szkolnym spędza wiele godzin w pozycji siedzącej, nosi plecak, korzysta z komputera i telefonu, a jednocześnie nie zawsze ma wystarczającą ilość ruchu. To właśnie w tym okresie łatwiej zauważyć nieprawidłowe nawyki dotyczące siedzenia, stania i chodzenia. W praktyce szkolnej nie zawsze mówi się o jednej konkretnej jednostce chorobowej. Często używa się pojęcia wady postawy szerzej — jako określenia obejmującego zarówno utrwalone nieprawidłowości, jak i zaburzenia ustawienia ciała, które dopiero powinny zostać ocenione przez lekarza lub fizjoterapeutę.

Najczęściej rozpoznawane wady postawy u dzieci w wieku szkolnym

Skolioza

Jedną z najczęściej omawianych nieprawidłowości podczas badania dla uczniów w Zakopanem jest skolioza, czyli boczne skrzywienie kręgosłupa połączone zwykle także z jego rotacją. U dzieci i nastolatków najczęściej rozpoznaje się skoliozę idiopatyczną, czyli taką, której dokładnej przyczyny nie udaje się ustalić. NHS podaje, że około 8 na 10 przypadków skoliozy to właśnie postać idiopatyczna, a schorzenie to nie jest uznawane za skutek złej postawy, ćwiczeń czy diety.

Plecy okrągłe i pogłębiona kifoza piersiowa

U dzieci szkolnych dość często obserwuje się również plecy okrągłe, czyli nadmierne zaokrąglenie górnego odcinka pleców. W praktyce może to przypominać nadmiernie pochyloną sylwetkę, wysunięte barki i tendencję do garbienia się. NHS wskazuje, że kifoza posturalna często dotyczy nastolatków i jest najczęstszym typem kifozy.

Plecy wklęsłe i pogłębiona lordoza lędźwiowa

Kolejną grupą nieprawidłowości są plecy wklęsłe, czyli nadmierne pogłębienie lordozy lędźwiowej. W sylwetce dziecka może to dawać wrażenie mocno wypiętego brzucha i pośladków oraz zwiększonego wygięcia w dolnym odcinku pleców. W materiałach edukacyjnych dotyczących profilaktyki zdrowia u dzieci lordoza jest wymieniana wśród problemów zaliczanych do wad postawy.

Plecy płaskie

W wieku szkolnym można także rozpoznać plecy płaskie, czyli spłycenie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa. Choć ten typ wady jest rzadziej omawiany przez rodziców niż skolioza czy garbienie się, również może wpływać na sposób ustawienia całej sylwetki, pracę mięśni i komfort dziecka podczas siedzenia lub aktywności fizycznej.

Wady postawy kończyn dolnych i stóp

Płaskostopie

W rozmowach o wadach postawy u dzieci bardzo często pojawia się płaskostopie. Trzeba jednak pamiętać, że płaska stopa nie zawsze oznacza chorobę. NHS podaje, że większość dzieci ma płaskie stopy w młodszym wieku, a łuk stopy zwykle rozwija się między 3. a 10. rokiem życia. Jeżeli płaskostopie nie powoduje dolegliwości, najczęściej nie wymaga żadnego postępowania.

Koślawość kolan

Do często obserwowanych problemów zalicza się także koślawość kolan, czyli ustawienie, w którym przy zbliżonych kolanach kostki pozostają od siebie oddalone. NHS zaznacza, że kolana koślawe są częste u dzieci w wieku od 3 do 6 lat i zwykle z czasem się wyrównują. U starszych dzieci, przy dużym nasileniu, asymetrii lub dolegliwościach, taka cecha powinna już zostać oceniona przez specjalistę.

Kiedy warto zgłosić dziecko na ocenę postawy?

Ocena jest wskazana zwłaszcza wtedy, gdy rodzic lub nauczyciel zauważa, że dziecko:

• stale się garbi,
• ma nierówne barki lub łopatki,
• ustawia głowę i tułów asymetrycznie,
• skarży się na ból pleców, nóg lub stóp,
• ma ograniczenie aktywności z powodu dolegliwości,
• chodzi w sposób wyraźnie odbiegający od rówieśników.

Warto pamiętać, że w przypadku dzieci szkolnych profilaktyka ma znaczenie nie tylko wtedy, gdy pojawi się już wyraźna deformacja. Równie ważne jest wychwycenie problemu na etapie pierwszych nieprawidłowości, zanim dojdzie do utrwalenia niekorzystnych wzorców ruchowych.

FAQ

Jakie wady postawy najczęściej rozpoznaje się u dzieci szkolnych?

Najczęściej mówi się o skoliozie, pogłębionej kifozie, pogłębionej lordozie, plecach płaskich, płaskostopiu i utrzymującej się koślawości kolan.

Czy płaskostopie u dziecka zawsze wymaga leczenia?

Nie. U wielu dzieci płaskostopie jest etapem rozwoju i nie powoduje problemów. Konsultacji wymaga zwłaszcza wtedy, gdy pojawia się ból, ograniczenie aktywności albo zmiana dotyczy jednej stopy.

Kiedy warto wykonać badanie postawy u ucznia?

Warto je rozważyć, gdy dziecko się garbi, ma nierówne barki, skarży się na ból pleców lub stóp albo rodzic zauważa asymetrię sylwetki i chodu.